Cựu chiến binh Lò Văn Viện (bên trái) trải lòng về cơ duyên kể chuyện truyền thống.

Chúng tôi đến nhà cựu chiến binh Lò Văn Viện khi ông đang chuẩn bị tài liệu cho buổi nói chuyện truyền thống với học sinh một trường THCS. Khoác chiếc áo lính đã cũ, nhấp chén trà xanh đượm vị, người cựu binh già ngồi trải lòng về cơ duyên với những cuốn sách về Bác, về truyền thống đấu tranh của dân tộc. Ông tâm sự: “Ban đầu là xuất phát từ lý do nghề nghiệp, bởi năm 1975, sau khi rời chiến trường miền Nam, tôi tiếp tục tham gia giảng dạy tại Trường Quân chính Lai Châu (nay là Trường Quân sự tỉnh Ðiện Biên). Ðể đáp ứng yêu cầu công việc, tôi thường xuyên tìm hiểu, sưu tầm những tài liệu phục vụ công tác giảng dạy, trong đó có những tư liệu về Bác, về truyền thống đấu tranh của cha ông ta. Ðó là khởi nguồn cho những câu chuyện kể của tôi trong suốt 30 năm qua”.

Năm 1989, ông Viện nghỉ hưu, trở về địa phương sau những năm tháng cống hiến tuổi xuân cho đất nước, điều mà người cựu binh già luôn trăn trở là làm sao để có thể thường xuyên quan tâm, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Vì lẽ đó, hàng năm ông Viện dành nhiều thời gian để tìm tòi tư liệu và tổ chức các buổi giao lưu với thanh, thiếu niên trong xã nhân các ngày lễ lớn. Nhiều thế hệ thanh niên, học sinh trên địa bàn TX. Mường Lay đã thân thuộc với ông Viện, bởi lẽ cứ vào những ngày kỷ niệm lớn của đất nước như: Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam 22/12, Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30/4,  kỷ niệm sinh nhật Bác 19/5... ông Viện luôn được mời đến các trường trên địa bàn thị xã để kể những câu chuyện lịch sử, tham gia các buổi giao lưu, truyền lửa cách mạng, lòng yêu nước; tinh thần đoàn kết dân tộc, tinh thần chiến đấu hi sinh quả cảm của các thế hệ đi trước.

Là người từng tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường từ Bắc vào Nam, vì thế những câu chuyện chiến tranh của ông Viện luôn chân thực và sinh động, làm sống dậy một thời oanh liệt của dân tộc. Cũng có khi câu chuyện ông kể cho học sinh, thanh niên là những kỷ niệm sâu sắc trong cuộc đời lính chiến của mình như: Cùng đồng đội bắn rơi máy bay địch; những câu chuyện cảm động về tình đồng chí, đồng bào; những khó khăn, vất vả, những tấm gương hi sinh anh dũng của đồng đội... tạo sự hứng thú và thu hút, khơi gợi lòng yêu nước trong các em học sinh, thanh thiếu niên trên địa bàn thị xã. Những câu chuyện ấy đã đi vào tâm thức của nhiều thế hệ thanh, thiếu niên, nhi đồng thị xã, trở thành một phần hành trang cho thế hệ trẻ bước vào đời.

Trong suốt quá trình công tác của mình cho đến nay, người cựu binh già ấy không thể nhớ hết mình đã đọc bao nhiêu cuốn sách và kể bao nhiêu câu chuyện về Bác, về lịch sử truyền thống đấu tranh giữ nước của dân tộc, chỉ biết rằng mỗi khi cất lời kể, ông như đắm chìm vào câu chuyện ấy, ông kể bằng cả trái tim để truyền cảm hứng cho người nghe. Ông Viện tâm sự: “Còn sức thì mình còn cống hiến cho quê hương đất nước. Tôi vui vì có thể truyền đạt lại cho thế hệ trẻ truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm của cha ông ta. Có như vậy, các cháu mới biết nguồn cội, nhìn vào đó mà giữ gìn, phấn đấu xây dựng quê hương, đất nước.”

Mặc dù bản thân bị nhiễm chất độc màu da cam, người con cả của ông Viện cũng có tâm trí không ổn định vì ảnh hưởng chất độc màu da cam từ bố. Nhưng không vì thế mà ông Viện nản lòng. Ngược lại, ông vẫn luôn vui vẻ yêu đời, nỗ lực vươn lên trong cuộc sống, cùng vợ nuôi dạy con cái. Với phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ, sau khi nghỉ hưu, ông Viện còn tiếp tục tham gia nhiều hoạt động tại địa phương, nhất là các hoạt động phong trào của Hội CCB TX. Mường Lay và là người có uy tín của bản Quan Chiên. Ở cương vị nào, ông Viện cũng luôn phát huy phẩm chất của người lính, hoàn thành tốt công việc của mình.

Chia tay người cựu binh già nhưng những lời kể sinh động, hào sảng, truyền cảm của ông Viện vẫn như vang vọng trong mỗi chúng tôi - những người trẻ tự nhủ rằng sẽ nỗ lực phấn đấu học tập và làm việc để không phụ công lao cha ông, truyền thống dân tộc.