Đọc lại câu thơ “Đã bao lần ta đợi một hoàng hôn/ Em soi tóc trên cầu Nậm Cản/ Gió phóng túng từ Mường Lay thổi lại/ Tóc em bay xõa sóng sông Đà”, những ai đã từng sống trên đất thị xã Lai Châu trước đây, hay sau này là Mường Lay một Thị xã hẹp trong tầm tiếng gọi đều dễ dàng nhận thấy lớp phù sa ấy còn lắng đọng mãi trong lòng người, lưu lại mãi trong tình người, tình đời.

Cũng như một vài miền đất khác của vùng Tây Bắc thơ mộng, Mường Lay là một trong những cái nôi của những điệu múa nón, múa chai, múa quạt duyên dáng đã đi vào tiềm thức con người và thi ca. Không chỉ có vậy, với Mường Lay mỗi khi nhớ lại trong ký ức tôi lại nỗi nhớ đến cháy khát những hình ảnh của gần 30 năm trước. Một Mường Lay đã in đậm hình bóng người con gái Thái trắng ngần, thon mảnh tựa được sinh ra từ bông hoa Ban trong trắng tinh khôi. Thấp thoáng đó đây là hình ảnh chàng trai Mông mỗi khi xuống chợ say sưa bên chén rượu ngô nóng hổi, cạnh chảo thắng cố nghi ngút khói. Nơi ngõ chợ Bản Xá, vẫn còn đó cô gái Hà Nhì ở ngã ba biên giới ngày đêm tần tảo ruộng nương, bếp núc, gương mặt bừng sáng xuống chợ mỗi khi tết đến, xuân về. Nhưng thường xuyên và luôn có mặt là nhưng thầy cô giáo người Kinh từ miền xuôi xung phong lên vùng cao dạy các em từ cách cầm bút viết chữ, nhưng đó cũng là tiền đề để các em vẽ nên giấc mơ cho cuộc đời mình... Tất cả họ đều sống bình dị, lặng lẽ nhưng cao quý, chân thành và mộc mạc như cây rừng, như đá núi, như sông Đà mang hồn cốt con hổ trắng trong truyền thuyết cuộn chảy ngàn năm.

Hôm nay khi đến với thị xã Mường Lay, cũng như tôi, chắc mọi người đều không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của một khu đô thị mới trên bến dưới thuyền, mộng mơ. Trải dài hai bên bờ, soi bóng xuống mặt hồ Thủy điện Sơn La là những ngôi nhà sàn thân quen, xen lẫn những khối nhà bê tông cốt thép kiên cố. Trên mặt hồ thuyền đuôi én xuôi ngược đánh bắt cá tôm, hoặc đưa du khách đi thưởng ngoạn cảnh đẹp có một không hai nơi này.

Hiện mực nước trên lòng hồ Thủy điện Sơn La là gần 213m. Có nghĩa là toàn bộ các khu vực dân cư, hành chính của thị xã trước đây đã ngập chìm dưới lòng hồ. Cây cầu treo Nậm Cản ở đầu thị xã về phía thượng nguồn con suối Nậm Lay, trước đây cao trên 10m, giờ chỉ còn 2 đầu trụ sắt nhô lên thấp thoáng trên mặt nước. Vài cây dừa ở bản Quan Chiên phía đầu cao của thị xã giờ chỉ còn lại những tàu lá để mỗi khi có gió hoặc sóng vỗ lại rung rinh.

Để có được vẻ đẹp như tranh, như thơ hôm nay, cũng cần phải nói đến việc từ năm 2005 trở lại đây, Đảng bộ, chính quyền, quân và nhân dân thị xã Mường Lay đã nỗ lực thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ, xác định việc di dân tái định cư (TĐC) tạo lòng hồ phục vụ cho việc xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sơn La. Họ cũng biết tranh thủ thời cơ có một không hai này để quy hoạch, phát triển và xây dựng thị xã, nên đã tập trung lãnh đạo, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị vào cuộc và quyết tâm phấn đấu thực hiện. Trong khoảng thời gian 5 năm, cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân đồng tình hưởng ứng và tích cực thực hiện chủ trương lớn lao này với tinh thần “Tất cả vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”. Đến nay công tác di dân TĐC đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết các khu, điểm TĐC; di dời, TĐC trên địa bàn thị xã Mường Lay cho 3.669 hộ dân, trong đó: TĐC tại chỗ trên 2.000 hộ; ngoài vùng là 921 hộ; ngoài tỉnh là 482 hộ, tái định cư tự nguyện là 98 hộ. Lập được 269 phương án, đã giải ngân, thanh toán được gần 900 tỷ đồng. Hoàn thành cơ bản các công trình hạ tầng thiết yếu đảm bảo tiến độ phục vụ cho công tác di dân, ổn định đời sống nhân dân. Đã cơ bản bố trí chia đất ở cho các hộ tái định cư tại 5/5 khu điểm tái định cư trên địa bàn thị xã.

Hướng đi, quyết tâm, tinh thần đoàn kết, nỗ lực phấn đấu của mọi người dân và và cả hệ thống chính trị; giá trị cảnh quan hiện tại cũng như tương lai của Mường Lay đã và đang trở thành hiện thực. Sau chặng đường 40 năm xây dựng trưởng thành với tên gọi Thị xã Lai Châu, nay là Thị xã Mường Lay đã và sẽ là mảnh đất lưu tình trong lòng người ở lại, đi xa.

                                                                              Theo baodienbienphu.com.vn