Theo UBND thị xã Mường Lay, đến thời điểm này thị xã đã phê duyệt được gần 450 phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho các cơ quan, đơn vị và nhân dân trên địa bàn với tổng kinh phí được duyệt trên 880 tỷ đồng. Thị xã cũng đã triển khai được 60 dự án thành phần với tổng kinh phí gần 790 tỷ đồng, trong đó gần 30 dự án đã hoàn thành được bàn giao đưa vào sử dụng. Đánh giá chung về tiến độ của dự án tái định cư trên địa bàn thị xã Mường Lay, UBND tỉnh, thị xã và các bộ, ngành Trung ương cho rằng, công tác tái định cư của thị xã có thể sẽ hoàn thành vào năm 2014.
 |
| Tái định cư trong những ngôi nhà mới khang trang song người dân thị xã Mường Lay luôn canh cánh nỗi lo cuộc sống khó khăn trăm bề |
Tuy nhiên, qua đánh giá tình hình ổn định đời sống của người dân tái định cư ở thị xã Mường Lay nói riêng và ở 3 tỉnh Điện Biên, Sơn La, Lai Châu nói chung, ngay từ năm 2011 Chính phủ cũng như các cấp bộ, ngành Trung ương và địa phương, đã chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho dự án hậu tái định cư sẽ nối tiếp ngay sau khi công tác tái định cư tại các địa phương được hoàn thành.
Nói đến hậu tái định cư chúng ta phải nhắc lại mục tiêu đặt ra của dự án tái định cư thủy điện Sơn La là: bảo đảm người dân tái định cư ổn định chỗ ở, ổn định cuộc sống, có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần tốt hơn nơi ở cũ. Tuy nhiên mục tiêu này đến nay vẫn chưa thể thực hiện được bởi nhiều nguyên nhân.
Trở đi trở lại thị xã Mường Lay nhiều lần trong mấy năm vừa qua chúng tôi thấy một thực tế đáng phải trăn trở, đó là việc người dân tái định cư tại thị xã đã chuyển đến nơi ở mới được 3-4 năm, nhưng đến nay họ vẫn chưa kịp thích ứng với điều kiện sản xuất mới. Thiếu ruộng đất, chưa chuyển đổi được nghề nghiệp, không có việc làm dẫn đến đời sống khó khăn, đang trở thành vấn đề cấp bách đặt ra đối với đảng bộ, chính quyền thị xã.
Vào thăm các hộ tái định cư phường Na Lay, trên ban công các nhà sàn gỗ mới, chúng tôi dễ dàng bắt gặp cảnh từng nhóm người ngồi chuyện trò có vẻ rỗi rãi. Tuy nhiên sâu thẳm trong mắt họ có một nỗi buồn khó giấu. Gia đình chị Vì Thị Thính bản Đán, phường Na Lay vốn là cư dân nông nghiệp. Tái định cư chuyển đến nới ở mới, ruộng ngập, không còn đất sản xuất anh chị đóng một chiếc thuyền nhỏ để chở khách, nhưng mùa nước rút, lòng hồ cạn hai người đành ngồi nhìn nhau. “Hiện tại gia đình cũng chưa tìm được nghề gì phù hợp, để qua đó nâng cao thu nhập. Nếu có tiền mình sẽ đầu tư vào chăn nuôi, mong có đồng ra đồng vào nuôi các con ăn học, ngặt nỗi tiền cũng không nhiều. Chồng mình thỉnh thoảng cũng phải đi làm thuê, làm mướn kiếm thêm ít tiền trang trải cuộc sống” - Chị Thính tâm sự.
Một số người khác nói với tâm trạng buồn: “Chúng tôi chuyển tới nơi ở mới cũng đã được 3 năm rồi, trước chỉ quen làm nông nghiệp, giờ thiếu đất sản xuất trong khi chưa có được một công việc thật sự phù hợp, nhà nước hỗ trợ cũng chỉ được phần nào nên cuộc sống cũng gặp rất nhiều khó khăn”.
 |
| Lòng hồ thủy điện Sơn La tại Mường Lay khi nước rút khiến người dân không thể canh tác hay nuôi trồng thủy sản |
Xác định việc làm cho người dân tái định cư là vấn đề cấp bách, thị xã Mường Lay đã tập trung chia đất bán ngập cho người dân, nhưng đến nay thị xã mới chỉ quy hoạch được gần 50 ha chia cho các hộ tái định cư của 6 bản thuộc xã Lay Nưa và phường Na Lay. Nhưng xem ra quỹ đất bán ngập chẳng là bao, cũng không đủ giúp bà con nông dân sống qua 2 mùa mưa nắng. Anh Lò Văn Thương, bản Quan Chiên cho biết: “Hiện tại, gia đình chủ yếu trông chờ vào sự hỗ trợ của nhà nước, sau này hết thời gian được hỗ trợ cũng chưa biết cuộc sống sẽ còn khó khăn tới mức nào. Gia đình được chia 2.100m2 ruộng bán ngập, nhưng chưa khi nào có thể canh tác được toàn bộ diện tích, vụ nào nhiều lắm thì làm được 1 nửa, số còn lại hoặc bị ngập nhiều không trồng cấy được, hoặc chưa được thu hoạch thì bị ngập”.
Với những gì chúng ta nghe và thấy ở Mường Lay hiện nay, rõ ràng là rất cần phải có một dự án hậu tái định cư, giúp người dân thị xã có thể ổn định sản xuất và đời sống. Đây cũng là vấn đề thường xuyên được nhắc đến trong nhiều hội nghị có liên quan của tỉnh gần đây. Tại hội nghị với đoàn kiểm toán nhà nước tháng 5/2012 vừa qua, đồng chí Mùa A Sơn, Chủ tịch UBND tỉnh đã nói về vấn đề này như sau: “Thị xã Mường Lay là mô hình mới, nó không giống như chỗ khác, thực hiện nhiệm vụ di dân tái định cư, tỉnh xác định đây là thời cơ để chuyển đổi tư duy của nhân dân và cũng là thời cơ để sắp xếp lại nhân dân ở đó đáp ứng theo một mô hình mới, mục tiêu cuối cùng là thực hiện dòng điện của quốc gia nhưng đời sống nhân dân cũng phải được ổn định. Đến năm 2013, 2014 mà có những vấn đề hậu tái định cư thì đến lúc đó chúng ta vẫn còn phải tiếp tục làm tiếp”.
 |
| Người dân thu hoạch lúa trên diện tích đất bán ngập |
Trên cơ sở thực tế cuộc sống khó khăn của người dân ở các vùng tái định cư cần có chính sách hỗ trợ sau tái định cư, Chính phủ đã giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề xuất, xây dựng cơ chế chính sách đặc thù để tiếp tục hỗ trợ người dân và các vùng tái định cư. Bộ cũng đã nhiều lần cử đại diện xuống các địa phương khảo sát và lấy ý kiến người dân để có đề xuất sát thực trình lên Chính phủ. Ông Nghiêm Văn Cầm, Phó Chủ tịch UBND thị xã Mường Lay cho biết: “Về vấn đề hậu tái định cư thì không phải đến giờ phút này Đảng bộ, chính quyền thị xã Mường Lay mới suy nghĩ tới, mà ngay từ đầu những năm 2011, nhiều cuộc họp chúng tôi đã đề cập tới vấn đề này. Trong tháng 4 vừa qua, thị xã cũng đã mở hội nghị để xin ý kiến tham gia chính sách hậu tái định cư. Theo tinh thần thông báo số 160 thì chính sách hậu tái định cư đã được Chính phủ giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì. Tin chắc rằng một ngày gần đây, chính sách đó sẽ được ban hành”.
Rất cần thiết phải bàn về chính sách hậu tái định cư để hỗ trợ người dân tái định cư thủy điện Sơn La, bởi nếu xét rộng ra thì dự án tái định cư thủy điện Sơn La không chỉ ảnh hưởng đến đời sống riêng của các hộ dân phải di chuyển, mà còn ảnh hưởng đến cả cộng đồng nơi có dự án, đến quy hoạch tổng thể của các địa phương mà thị xã Mường Lay là một ví dụ điển hình. Sẽ cần có một cơ cấu kinh tế mới cho vùng dự án, sẽ phải giải quyết vấn đề cấp bách nhất là kế sinh nhai cho người dân, vì vậy hậu tái định cư sẽ cần có chính sách đặc thù, sát thực với từng vùng dự án. Hy vọng không lâu nữa, sau khi công tác tái định cư được hoàn thành, những cơ chế chính sách đặc thù cho hậu tái định cư sẽ kế tiếp ngay sau đó, giúp cho đời sống người dân tái định cư thủy điện Sơn La ổn định bền vững.
Theo dienbientv.vn