­­­Chia sẻ niềm vui với chúng tôi, 2 vợ chồng cựu thanh niên xung phong Tòng Văn Héo và Lù Thị Hơm ở bản Nậm Cản phường Na Lay, cựu thanh niên xung phong từng tham gia kháng chiến chống mỹ cho biết: Những năm đầu sau khi đất nước được giải phóng, cuộc sống của nhiều cựu thanh niên xung phong gặp khó khăn, người thì thương tật, người thì mất gia đình, không có phương tiện làm ăn. Tuy nhiên, với sự quan tâm của các cấp chính quyền, số tiền trợ một lần theo Quyết định 40 của Chính phủ về chế độ đối với thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến tuy không nhiều nhưng cũng giúp họ trang trải cuộc sống.

Năm 1966 chàng trai Tòng Văn Héo được tuyển gia nhập lực lượng thanh niên xung phong và được biên chế vào đội thanh niên xung phong C10077 huyện Mường Lay tỉnh Lai Châu cũ, với nhiệm vụ đảm bảo thông suốt cho tuyến đường quốc lộ 6A, tuyến đường huyết mạch để bộ đội vận chuyển vũ khí, đạn dược phục vụ chiến đấu. Tiếp đó ông cùng đơn vị tham gia mở đường lên huyện lị Tuả chùa, rồi Sìn Hồ, đảm bảo thông suốt cho bán phà Lai Hà trong kháng chiến. Năm 1970 sau khi xuất ngũ về địa phương chàng thanh niên Tòng Văn Héo nên duyên vợ chồng với đồng đội của mình là bà Lù Thị Hơm. Sau 44 năm vợ chồng ông Hơi bà Hơm cũng đã được làm các thủ tục để được hưởng chế độ trợ cấp cho thanh niên xung phong.

Theo chân cán bộ Hội cựu thanh niên xung phong thị xã Mường Lay, chúng tôi đến nhà ông Lò Văn Vịnh, bản Nậm Cản phường Na Lay thị xã Mường Lay, một cựu thanh niên xung phong chống mỹ có nhiều năm cống hiến cho cách mạng, nhưng đến nay đã gần 70 tuổi, gia đình ông  vẫn thuộc diện hộ nghèo của thị xã Mường Lay. Tuổi đã cao, sức cũng yếu, không có ruộng nương, hai vợ chồng ông cũng chỉ nuôi được vài con gia cầm để cải thiện đời sống. Chăm chỉ làm ăn để vươn lên thoát nghèo, xong không có vốn, không có sức lao động nên cái nghèo vẫn đeo bám. Mặc dù đã nhận được sự hỗ trợ của nhà nước theo Quyết định 40  của Chính phủ, tuy nhiên gia đình cựu thanh niên xung phong Lò Văn Vịnh cũng vẫn cần có sự hỗ trợ của nhà nước.

Theo ông Lù Minh Ngọc, Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong thị xã Mường Lay, hiện trên địa bàn có 66 thanh niên xung phong. Trong đó có 19 người được hưởng lương hưu, còn lại là được hưởng trợ cấp một lần; Hiện tại còn 4 người chưa được giải quyết chế độ và có những người tuổi đã cao lâm vào hoàn cảnh khó khăn và không được hưởng bất cứ khoản trợ cấp nào của Nhà nước. Nguyên nhân chủ yếu do thời gian đã quá lâu, nhiều cựu thanh niên xung phong không còn giữ được các giấy tờ gốc, thậm chí không có bất cứ giấy tờ gì minh chứng theo quy định để được giải quyết chế độ, hoặc có những người không tìm được Ban liên lạc để lấy dấu xác nhận. \\"Từ năm 2011, theo Quyết định 40 của Thủ tướng Chính phủ về chế độ đối với thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến, những trường hợp không có giấy tờ gốc thì làm tờ khai theo mẫu và về địa phương nơi đăng ký thường trú trước khi đi thanh niên xung phong để UBND xã xác nhận hoặc lấy xác nhận của đồng đội, đơn vị cũ. Từ chính sách này, đến nay thị xã đã giải quyết chế độ cho trên  43 cựu thanh niên xung phong với số tiền trên  hơn 193 triệu đồng. Với 4 người chưa được hưởng chế độ hiện Hội cựu thanh niên xung phong đang phối họp với các cơ quan chuyên môn đang tiếp tục tiến hành kiểm tra, rà soát để đề nghị xét duyệt

Có thể thấy, mặc dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, thiếu thốn  nhưng bằng lòng nhiệt huyết và ý chí cách mạng vẫn còn sục sôi, những cựu TNXP trong thời bình cũng đã trở thành những tấm gương lao động tốt, những tấm gương đầy nghị lực cho thế hệ thanh niên đi sau vững bước noi theo./.