Khi đó, vụ tai nạn giao thông (TNGT) thảm khốc vừa xảy ra\r\ntại Gia Lai làm 13 người chết, bị thương hàng chục người; ngay trước đó, một vụ\r\nTNGT nghiêm trọng khác xảy ra tại Bắc Giang làm 2 người chết. Cả 2 vụ việc đều\r\ndo xe tải chạy quá tốc độ, lấn làn đường khiến dư luận hết sức bàng hoàng và\r\nphẫn nộ. Vụ việc sẽ được điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật, ai làm\r\nsai sẽ phải trả giá, nhưng làm thế nào để ngăn chặn, hạn chế những vụ TNGT\r\nnghiêm trọng, để không còn nhiều người phải ra đi oan uổng, phi lý mới là điều\r\ntrăn trở. 

Theo Thiếu tướng Nguyễn Hữu Dánh, Phó Cục trưởng Cục Cảnh\r\nsát giao thông (Bộ Công an), trung bình ở nước ta cứ 10 vụ TNGT thì có 1 vụ do\r\nngười điều khiển phương tiện vi phạm tốc độ. TNGT do vi phạm tốc độ chiếm 12,9%\r\ntổng số vụ, đây là tỷ lệ tương đối cao so với các lỗi vi phạm khác và vi phạm\r\nnày có xu hướng gia tăng do ý thức của người điều khiển phương tiện. Trong khi\r\nđó, báo cáo mới nhất của Tổng cục Đường bộ Việt Nam (ĐBVN) cho biết, ghi nhận\r\ntừ Trung tâm Dữ liệu nhận thông tin truyền về từ thiết bị giám sát hành trình\r\n(GSHT) cho thấy, trung bình mỗi tháng cả nước có từ 6 - 7 triệu lượt vi phạm\r\ntốc độ, trong đó có những lượt vi phạm tốc độ trên 150%.

Đây vẫn chưa phải là con số phản ánh chính xác thực tế, bởi\r\nNghị định 86 của Chính phủ đã quy định, các phương tiện kinh doanh vận tải phải\r\nlắp đặt và truyền dữ liệu từ thiết bị GSHT, nhưng theo Tổng cục ĐBVN, hiện chỉ\r\ncó khoảng 70% số phương tiện được lắp thiết bị GSHT thực hiện truyền dữ liệu về\r\nhệ thống của Tổng cục ĐBVN. Trong đó, có những địa phương nhiều tháng liền nằm\r\ntrong tốp có số phương tiện không truyền dữ liệu về trung tâm cao nhất, ví dụ\r\nnhư Quảng Trị, Quảng Ngãi, Quảng Ninh, Lai Châu, Sơn La, Yên Bái, Phú Thọ… Đó\r\nlà chưa kể nhiều phương tiện đã tự ngắt thiết bị GSHT, tự làm gián đoạn quá\r\ntrình truyền dữ liệu để tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng. Đơn cử xe\r\nkhách trong vụ tai nạn thảm khốc tại Gia Lai vừa qua cũng đã ngắt thiết bị GSHT\r\ntrước đó vài ngày. Ông Nguyễn Văn Huyện, Tổng cục trưởng Tổng cục ĐBVN khẳng\r\nđịnh, thiết bị GSHT là công cụ hữu hiệu để quản lý tốc độ. Thế nhưng làm sao để\r\nthiết bị GSHT không phải chỉ để thống kê, phạt nguội hoặc cung cấp cho cơ quan\r\nđiều tra khi tai nạn đã xảy ra mà phải mang tính ngăn ngừa TNGT, thì có lẽ công\r\ncụ này chưa thực sự phát huy tác dụng.

Không chỉ vi phạm về tốc độ, TNGT còn diễn biến phức tạp khi\r\nhàng loạt vi phạm pháp luật về giao thông vẫn còn rất phổ biến và thường chỉ\r\nđược phát hiện khi tai nạn đã xảy ra. Ví dụ, vụ TNGT thảm khốc ở Gia Lai, các\r\ncơ quan chức năng còn phát hiện thêm hàng loạt lỗi của xe tải trong quá trình\r\nđiều tra, như xe không có giấy phép kinh doanh vận tải, tài xế không có phù\r\nhiệu theo quy định, xe chở quá tải… Những vi phạm này đã cho thấy những lỗ\r\nhổng, sự lỏng lẻo trong nhiều khâu, nhiều cấp quản lý liên quan đến ATGT. Việc\r\nvẫn còn tới 30% phương tiện không truyền dữ liệu về trung tâm, còn hàng chục\r\nđịa phương không coi trọng việc xử lý thông tin từ thiết bị GSHT cũng cho thấy\r\nsự lơ là, chây ỳ trong việc quản lý nguy cơ TNGT như thế nào. Với cung cách\r\nquản lý này, không ai biết được trên các cung đường còn có bao nhiêu phương\r\ntiện vận tải “nhiều không” đang tung hoành, TNGT có thể xảy ra lúc nào. Vậy mà\r\nkhi TNGT nghiêm trọng xảy ra, người đứng đầu các ban ngành, địa phương dường như\r\nvẫn… vô can!

Tuần lễ ATGT đường bộ rồi sẽ qua rất nhanh, nếu chúng ta chỉ\r\nhưởng ứng bằng những hô hào khẩu hiệu mà không có những hành động quyết liệt;\r\nnếu chúng ta chỉ chú tâm vào các biện pháp xử phạt theo kiểu xử lý phần ngọn mà\r\nkhông tập trung các giải pháp ngăn chặn từ gốc thì e rằng TNGT sẽ còn là hiểm\r\nhọa khôn lường. Các giải pháp như quản lý tốc độ bằng thiết bị GSHT, siết chặt\r\nquản lý hoạt động kinh doanh vận tải bằng ô tô, siết chặt công tác đăng kiểm,\r\nđào tạo cấp phép lái xe… đã được nhắc tới nhiều lần nhưng nếu việc thực hiện\r\nkhông đến nơi đến chốn, thực hiện theo phong trào bằng các đợt ra quân rầm rộ\r\nrồi thì cũng chỉ như “ném đá ao bèo”. Cùng với việc kêu gọi người dân có ý thức\r\ntham gia giao thông, ngăn ngừa TNGT còn cần được bắt đầu từ ý thức trách nhiệm\r\ncủa những người thi hành công vụ ở các cấp, các ngành, mọi khâu, mọi lĩnh vực\r\nliên quan đến đảm bảo trật tự ATGT./.