Đây là đề xuất của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ với Chính phủ, dù \r\nmới chỉ là đề xuất tại một cuộc họp với Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ.
\r\n
\r\nTheo Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, để nâng cao chất lượng giáo dục phải bắt \r\nđầu từ đội ngũ giáo viên; muốn thu hút và giữ chân được giáo viên giỏi \r\ncần có chế độ đãi ngộ lớn. Nếu chúng ta cứ giữ mãi định biên như hiện \r\nnay sẽ khó tạo ra được động lực cho những người tâm huyết và lâu dài khó\r\n tạo được “đột phá” cho quá trình đổi mới giáo dục. Đã tới lúc phải đẩy \r\nmạnh tiến trình cho các trường tự chủ trong việc tuyển dụng giáo viên, \r\nđánh giá cán bộ và tiến tới thí điểm chế độ hợp đồng lao động đối với \r\ngiáo viên. Vấn đề sâu xa đang giải quyết là thu nhập, môi trường làm \r\nviệc, tạo động lực tinh thần cho giáo viên để họ thấy lao động của mình \r\nđược coi trọng xứng đáng. Xóa bỏ được quan niệm về biên chế với sự ổn \r\nđịnh lâu dài trong đội ngũ giáo viên không phải việc có thể làm được \r\nngay. Nhưng tạo ra một lối suy nghĩ khác - coi năng lực, trình độ là yếu\r\n tố quan trọng nhất, tự tin vào năng lực làm việc để khẳng định dù không\r\n dạy ở trường này có thể dạy ở trường khác, tạo ra một thị trường lao \r\nđộng thực sự, trong đó chất lượng là thước đo hàng đầu, năng lực của \r\nngười giáo viên được thể hiện qua thu nhập - là việc cần phải làm.
\r\n
\r\nVới quan điểm này, khá nhiều người đồng tình, trong đó có cả các ĐBQH, \r\nnhiều người trong ngành giáo dục cũng như ngoài ngành. ĐBQH Hoàng Văn \r\nCường, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân, tin tưởng nếu \r\nđổi mới, học sinh được lựa chọn người thầy giảng dạy mà các em yêu \r\nthích. Điều này quyết định quan trọng đến sự hứng khởi của học sinh. Giá\r\n trị thứ hai là bản thân nhà trường và xã hội có cơ hội lựa chọn những \r\nngười giỏi nhất để sử dụng. Và thứ ba là thay đổi này tốt cho giáo viên \r\nvì họ sẽ có cơ hội phấn đấu vươn lên, nếu giỏi sẽ được vào những trường \r\ntốt hơn, ở vị trí tốt hơn. Thế nhưng, đối lập lại, cũng có rất nhiều ý \r\nkiến phản đối, lo lắng, cho rằng sẽ lại có thêm một đổi mới gây bất ổn \r\ncho ngành giáo dục. Lo vì giáo dục là một ngành đặc thù, đặc biệt quan \r\ntrọng, nghề giáo viên với vị trí xã hội đặc biệt của nó sẽ trở lên vô \r\ncùng nhạy cảm khi đặt trong mối quan hệ nhà trường như một doanh nghiệp,\r\n khi hiệu trưởng là một ông chủ còn giáo viên như một người làm công. \r\nGiáo viên sẽ bị cảm giác hụt hẫng, lo âu khi làm việc và nếu bị cắt hợp \r\nđồng, họ sẽ khó khăn khi đối mặt với học trò, với phụ huynh. Không thể \r\nđẩy người giáo viên vào tình cảnh bị mất việc chỗ này, đi xin việc chỗ \r\nkia. Ngoài ra, xã hội cũng lo lắng, nếu để quyền lực tuyển dụng nằm \r\ntrong tay hiệu trưởng mà không có cơ chế kiểm soát tốt thì xảy ra hậu \r\nquả khôn lường. Ai sẽ đảm bảo ở đó không có lợi ích nhóm, lợi ích cá \r\nnhân? Ai bảo đảm việc đánh giá giáo viên là chính xác, nên cuối cùng \r\nngười chịu thiệt vẫn là học sinh.
\r\n
\r\nNhững lo lắng đó là hoàn toàn dễ hiểu. Vì vậy, ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ \r\nnhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, cho rằng, nếu thực hiện ký \r\nhợp đồng với giáo viên thì phải xác định rõ về chủ thể có quyền ký hợp \r\nđồng với các giáo viên là ai, cơ quan, tổ chức nào, quy trình thực hiện \r\nvà cơ chế kiểm soát ra sao? Ngoài ra, cơ chế tiền lương và thu nhập cần \r\ntính toán rõ thực hiện theo hướng nào để đảm bảo một nguyên tắc là chỉ \r\ncó thể tốt hơn chứ không thể làm ảnh hưởng đến thu nhập của giáo viên.
\r\n
\r\nNhư vậy, phải tìm ra được cơ chế đánh giá phù hợp nhất, để làm sao đánh \r\ngiá đúng giáo viên, từ đó quyết định ký hay cắt hợp đồng. Muốn thế, \r\ntrong cơ chế đánh giá, học sinh, phụ huynh phải giữ vai trò quan trọng, \r\nbởi chính phụ huynh sẽ quyết định việc lựa chọn trường, lớp cho con. \r\nTiếp đó còn có sự đánh giá giữa đồng nghiệp với nhau và cuối cùng mới \r\nđến người quản lý đánh giá. Người quản lý phải tổng hợp những đánh giá \r\ntrên để đưa ra quyết định tiếp tục ký hợp đồng với ai, ai phải ra đi.
\r\n
\r\nĐặc biệt, cần thấy là với cơ chế hiện nay, người đứng đầu đơn vị sự \r\nnghiệp công lập được pháp luật trao rất nhiều nhiệm vụ, quyền hạn quan \r\ntrọng, quyết định về tài chính, nhân sự, điều hành hoạt động thường \r\nxuyên của đơn vị. Vậy nếu thực hiện chuyển chế độ viên chức theo hợp \r\nđồng làm việc sang chế độ hợp đồng thì cơ chế bổ nhiệm người đứng đầu \r\ncác đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và các đơn vị sự nghiệp trong hệ\r\n thống giáo dục cũng sẽ phải thay đổi. Cơ chế đánh giá giáo viên cũng \r\nphải được thực hiện đúng khi đánh giá người quản lý, hiệu trưởng. Nếu \r\nhiệu trưởng được quyền chọn giáo viên dựa trên ý kiến đánh giá của học \r\nsinh, phụ huynh, giáo viên thì vị trí của hiệu trưởng cũng phải được \r\nquyết định với kết quả đánh giá của tập thể giáo viên, học sinh, phụ \r\nhuynh. Hiệu trưởng không hoàn thành nhiệm vụ cũng phải ra đi. Làm không \r\ntốt thì hiệu trưởng là người mất vị trí đầu tiên chứ không phải giáo \r\nviên… Nếu thực hiện được cơ chế đánh giá công bằng, minh bạch như thế \r\nthì xã hội sẽ không cần phải lo ngại chuyện giáo viên bấp bênh hay người\r\n tốt thì không được tồn tại.
\r\n
\r\nHiện đã có những bức tâm thư dưới với danh nghĩa các thầy cô giáo gửi \r\ntới Bộ trưởng Bộ GD-ĐT xuất hiện trên mạng. Rõ ràng, đây là vấn đề hệ \r\ntrọng, sẽ tác động đến hàng triệu thầy cô giáo, tác động đến ngành giáo \r\ndục, do đó điều mà xã hội yêu cầu hiện nay là Bộ GD-ĐT cần phối hợp với \r\ncác ngành liên quan nghiên cứu thật kỹ. Trước mắt từng bước xin chủ \r\ntrương thí điểm để có lộ trình phù hợp, tổng kết thực tiễn rồi mới đề \r\nxuất triển khai. Việc thí điểm cũng nên làm trước ở khối ĐH-CĐ và một số\r\n nơi có điều kiện thuận lợi của phổ thông, không thể nóng vội./.