Một\r\n buổi tối đầu tháng 8, mưa như trút nước. Ngoài trời, tiếng mưa rào rào \r\nnhưng trong nhà văn hóa bản Na Nát, phường Na Lay vẫn vang tiếng đọc. Đó\r\n không phải âm thanh của một lớp học phổ thông mà là lớp học chữ Thái cổ\r\n cho người dân địa phương với nhiều độ tuổi khác nhau. Đã gần 1 tháng \r\nnay, ngày nào cũng vậy, dù mưa to, gió lớn, đúng 8 giờ tối lớp dạy chữ \r\nlại bắt đầu. Lớp có 36 học viên, đều là người dân trong bản. Người cao \r\ntuổi nhất đã gần 70. Họ đến đây với mong muốn biết cách đọc, viết ngôn \r\nngữ của tổ tiên để thêm hiểu và gìn giữ những nét đặc trưng của dân tộc.\r\n Đối với anh Mào Văn Chanh, học chữ viết còn giúp anh đọc được các bài \r\nthơ, truyện cổ dân gian, các điệu khắp của dân tộc mình. Anh Chanh chia \r\nsẻ: “Là người Thái trắng, sử dụng tiếng mẹ đẻ hàng ngày nhưng lại không \r\nđọc, viết được chính câu từ mà mình nói ra, tôi cảm thấy như thiếu đi \r\nmột phần “gốc” dân tộc. Mình đã thế, sợ thế hệ con cháu cũng sẽ không \r\ncòn thiết tha với ngôn ngữ của tổ tiên nữa. Vì vậy khi có chủ trương mở \r\nlớp dạy chữ cổ, tôi đã đăng ký học”. Ông Mào Văn Chiến, Bí thư Chi bộ \r\nbản, cũng tham gia lớp học và đồng thời là lớp trưởng, cho biết: Cả bản \r\nNa Nát có gần 100 hộ dân nhưng hiện chỉ có vài người biết chữ Thái cổ. \r\nTrong đó, hầu hết là người cao tuổi, không còn minh mẫn và không truyền \r\ndạy được. Càng ngày càng ít người biết chữ viết của dân tộc mình thì \r\nviệc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống sẽ gặp nhiều khó khăn. Vậy nên\r\n lớp dạy chữ cổ thực sự cần thiết và ý nghĩa đối với cộng đồng chúng \r\ntôi. Nhiều người dân trong bản có nhu cầu học chữ cổ nhưng do không sắp \r\nxếp được việc gia đình và một phần do sức chứa nhà văn hóa có hạn nên \r\nkhông tham gia được. Bản mong muốn, sẽ có nhiều lớp dạy chữ cổ tiếp tục \r\nđược mở tại địa bàn để người dân Na Nát có cơ hội học một cách bài bản”.

Người\r\n truyền dạy chữ cổ cho học viên là ông Khoàng Văn Phanh, người Thái \r\ntrắng địa phương. Ông Phanh năm nay đã 70 tuổi, nguyên là lãnh đạo thị \r\nxã, nguyên Trưởng ban định canh, định cư tỉnh Lai Châu (cũ). Ông học chữ\r\n Thái từ năm 12 tuổi, có trình độ học vấn cao, khả năng truyền dạy và là\r\n người tâm huyết với việc bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống. Khi được\r\n Trung tâm HTCĐ phường đặt vấn đề đứng lớp, ông đã tự mình nghiên cứu, \r\nsưu tầm tài liệu về chữ Thái cổ. Ông Phanh cho biết: “Chữ Thái được dạy \r\ntrong trường học hiện tại có nhiều điểm khác về cả cách viết và phát âm \r\nvới chữ người Thái trắng. Tôi đã tham khảo các sách về chữ cổ của người \r\nThái trắng Sơn La và thấy được sự đồng nhất. Từ đó xây dựng chương trình\r\n học, soạn giáo án, chuẩn bị sách cho học viên một cách đầy đủ, phù \r\nhợp”.

Lớp\r\n học chữ Thái trắng tại bản Na Nát khai giảng ngày 18/7 và kéo dài hơn 1\r\n tháng. Trước lớp học này, Trung tâm HTCĐ phường Na Lay đã mở 1 lớp \r\ntương tự cho đội ngũ cán bộ phường và đại diện các tổ dân phố, bản. Ông \r\nChu Văn Hoành, Phó Chủ tịch UBND phường, Giám đốc Trung tâm HTCĐ phường \r\nNa Lay cho biết: Sau lớp học đầu tiên, tất cả các bản có người Thái \r\ntrắng sống tập trung đều mong muốn được mở lớp dạy chữ Thái cổ tại bản. \r\nTuy nhiên do hạn chế về kinh phí nên năm 2017, Trung tâm chỉ mở được 2 \r\nlớp như đã nêu trên. Những năm tới sẽ tiếp tục xem xét mở lớp chữ Thái \r\ncổ, đáp ứng nguyện vọng của người dân trên địa bàn, góp phần gìn giữ, \r\nlưu truyền bản sắc dân tộc Thái.

Mảnh\r\n đất Mường Lay đã trải qua nhiều biến cố trong lịch sử, đặc biệt là các \r\ntrận lũ quét vào những năm 1990 và công cuộc đại di dân, tái định cư vì \r\ndòng điện Tổ quốc. Theo dòng nước lũ và những chuyến di dời nhà cửa, \r\nnhiều tài liệu, sách cổ của dân tộc Thái nơi đây đã bị mất hoặc hư hỏng.\r\n Người dân thì bận rộn mưu sinh, ổn định cuộc sống, vì thế mà việc \r\ntruyền dạy chữ viết của dân tộc cũng không được quan tâm. Đến nay, số \r\nngười biết chữ Thái cổ trên địa bàn chỉ đếm trên đầu ngón tay. Theo \r\nPhòng Văn hóa - Thông tin thị xã cho biết, Mường Lay không có cá nhân, \r\ncộng đồng nào lưu giữ, Phòng cũng không sưu tầm được vật dụng, cuốn \r\nsách, văn bản chữ Thái cổ nào. Vậy nên việc chủ động mở những lớp dạy \r\nchữ Thái cổ như phường Na Lay là việc hết sức ý nghĩa và cần được khuyến\r\n khích, tạo điều kiện nhân rộng ở nhiều địa bàn và cho nhiều đối tượng \r\nhơn nữa./.