Ngày 06-11-2017, Quốc hội thảo luận ở hội trường về báo cáo của\r\nChính phủ về công tác phòng, chống tham nhũng 2017. Đây là lần đầu tiên nội\r\ndung này được truyền hình trực tiếp đến cử tri.

Tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp, tinh vi

Trình bày báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN)\r\nnăm 2017, Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái cho hay, năm 2017 đã đạt được\r\nkết quả tích cực trên nhiều mặt. Cải cách hành chính được triển khai quyết\r\nliệt; nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước trong việc thực hiện\r\nnhiệm vụ, quyền hạn được giao; công khai minh bạch trong hoạt động của cơ quan,\r\ntổ chức, đơn vị; các ngành, các cấp đã tích cực quan tâm triển khai các giải\r\npháp phòng ngừa tham nhũng. Các cơ quan chức năng đã chủ động phối hợp trong\r\nquá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án tham nhũng; nhiều vụ án tham\r\nnhũng nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm đã được khẩn trương xét\r\nxử nghiêm minh.

Báo cáo cho thấy, trong các biện pháp phòng ngừa tham nhũng,\r\nsố người đã kê khai tài sản, thu nhập năm 2016 hơn 1,113 triệu người; đạt tỷ lệ\r\n99,8% so với số người phải kê khai. Số bản kê khai đã công khai hơn 1,111 triệu\r\nbản; đạt tỷ lệ 99,8% so với số bản đã kê khai. Năm 2017, có 39 trường hợp người\r\nđứng đầu bị xử lý kỷ luật do thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi tham nhũng,\r\ntăng 28 người so với năm 2016.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã được, tham nhũng nhìn\r\nchung vẫn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp, tinh vi, nhất là trong lĩnh vực tài\r\nchính, ngân hàng; quản lý, sử dụng đất đai; quản lý khai thác tài nguyên,\r\nkhoáng sản và đầu tư công.  Ý thức, đạo đức công vụ của một bộ phận cán\r\nbộ, công chức, viên chức còn hạn chế. Tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, đòi hối\r\nlộ vẫn còn xảy ra. Một bộ phận cán bộ chính quyền còn hành động vô cảm hoặc gây\r\ntai tiếng cho bộ máy nhà nước do tham nhũng, lợi ích nhóm. Việc thực hiện các\r\ngiải pháp phòng ngừa tham nhũng tại nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị còn hình\r\nthức, hiệu quả thấp; vẫn còn hiện tượng chồng chéo trong hoạt động thanh tra,\r\nkiểm tra. Công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham nhũng tuy có tiến bộ nhưng\r\nvẫn chưa đạt yêu cầu, việc xử lý một số vụ việc, vụ án tham nhũng kinh tế còn\r\nchậm; tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng còn thấp…

Việc xử lý người đứng đầu để xảy ra tham nhũng chưa nghiêm,\r\ndẫn đến tình trạng “nhờn luật”

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của\r\nQuốc hội Lê Thị Nga đánh giá: Báo cáo của Chính phủ đã phản ánh khá đầy đủ các\r\nmặt về công tác PCTN; nêu những ưu điểm, chỉ ra tồn tại, hạn chế, nguyên nhân\r\nvà đề ra giải pháp khắc phục.

Tuy nhiên, Báo cáo chưa phản ánh thật đầy đủ thực trạng công\r\ntác PCTN năm 2017; chưa chỉ ra được cơ quan, đơn vị, địa phương nào làm tốt và\r\nnhất là cơ quan, đơn vị, địa phương nào chưa làm tốt công tác PCTN. Một số văn\r\nbản chất lượng chưa cao, còn sơ hở, dễ bị lợi dụng để lợi ích nhóm, tham nhũng.

Theo phản ánh của báo chí, cử tri cho thấy còn có nhiều\r\ntrường hợp kê khai không trung thực, không kê khai, nhất là nhiều người không\r\nkê khai khi được bổ nhiệm chức danh lãnh đạo, quản lý theo quy định, nhưng\r\nkhông được kịp thời phát hiện, xử lý; việc giải trình nguồn gốc tài sản tăng\r\nthêm trong một số trường hợp còn chưa hợp lý, thậm chí phản cảm, gây bức xúc\r\ntrong dư luận…

Trong thực tế việc tặng quà để giải quyết công việc, đặc\r\nbiệt là hối lộ bằng hình thức tặng quà vẫn còn diễn ra rất phức tạp, dưới nhiều\r\nhình thức, nhất là việc lạm dụng phong tục truyền thống của dân tộc trong thăm\r\nhỏi, tặng quà nhân dịp lễ, tết, hiếu, hỉ… Việc nộp lại quà tặng hầu như chỉ\r\nđược thực hiện sau khi phát hiện có sai phạm. Qua một số vụ án được đưa ra xét\r\nxử gần đây, dư luận rất bức xúc trước việc tặng quà của Ngân hàng Oceanbank và\r\nchi hoa hồng cho bác sỹ của Công ty Cổ phần VN Pharma…

Qua giám sát, phản ánh của dư luận cử tri và báo chí cho\r\nthấy việc chuyển đổi đối với một số vị trí công tác chưa phù hợp, nhất là ở các\r\nvị trí chỉ có một cán bộ, công chức, viên chức đảm nhiệm hoặc vị trí công tác\r\nđòi hỏi tính chuyên môn, nghiệp vụ cao; một số trường hợp việc chuyển đổi vị\r\ntrí công tác, tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm cán bộ còn thiếu minh\r\nbạch, có biểu hiện tiêu cực, “chạy chức, chạy quyền”; có trường hợp điều động,\r\nbổ nhiệm cán bộ thiếu nhiều điều kiện, tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực, đặc\r\nbiệt là chưa đáp ứng điều kiện về chuyên môn, nghiệp vụ, bằng cấp, chưa thật sự\r\ntiêu biểu, thiếu kinh nghiệm thực tế, bố trí người thân trong gia đình vào vị\r\ntrí vi phạm pháp luật PCTN, có trường hợp bổ nhiệm cả cán bộ có trách nhiệm\r\ntrong việc làm thua lỗ, thất thoát lớn vốn, tài sản nhà.

Bên cạnh đó, việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu để\r\nxảy ra tham nhũng tại một số cơ quan, tổ chức, đơn vị vẫn còn bị xem nhẹ và\r\nchưa tương xứng với số vụ án tham nhũng được đưa ra xét xử thời gian qua.

Xử lý cán bộ tham nhũng không thể theo kiểu “rung cây dọa\r\nkhỉ” mãi được!

Về tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, Chủ nhiệm Lê Thị Nga cho\r\nbiết: Ủy ban tư pháp (UBTP) tán thành với đánh giá rất nghiêm túc của Chính phủ\r\nvề những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân trong công tác PCTN và cho rằng, nếu như\r\ntrước đây, tình trạng “lợi ích nhóm”, sân sau mới chỉ là nghi ngờ của dư luận\r\ncử tri, nhưng qua một số vụ án lớn được xét xử gần đây, qua kết quả kiểm tra\r\ncủa Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng cho thấy những nghi ngờ của dư luận cử tri\r\nlà có căn cứ. Việc tự phát hiện tham nhũng vẫn là khâu rất yếu. Số vụ tham\r\nnhũng được phát hiện qua thanh tra, kiểm toán, điều tra còn ít, chưa tương xứng\r\nvới tình hình tham nhũng; tiến độ xử lý một số vụ còn để kéo dài. Có dấu hiệu\r\ncủa việc “hành chính hóa” quan hệ hình sự trong xử lý hành vi tham nhũng.

Việc xử lý người có hành vi tham nhũng, người bao che cho\r\nhành vi tham nhũng và người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra tham\r\nnhũng trong nhiều trường hợp chưa nghiêm, dẫn đến tình trạng “nhờn luật”. Thu\r\nhồi tài sản tham nhũng vẫn chưa đạt chỉ tiêu Quốc hội giao… Những hạn chế nêu\r\ntrên đã tồn tại qua nhiều năm, UBTP đã kiến nghị và yêu cầu khắc phục nhưng đến\r\nnay còn chậm chuyển biến.

“Bên cạnh việc chống các hành vi nhũng nhiễu, “tham nhũng\r\nvặt”, năm 2018, Chính phủ, các ngành, các cấp cần tiếp tục chú trọng phòng,\r\nchống tham nhũng dưới hình thức “lợi ích nhóm”, “sân sau”, trong đó tập trung\r\nvào việc nhận diện, chỉ ra những biểu hiện cụ thể của loại hình tham nhũng này\r\nđể kịp thời phát hiện và xử lý các vụ tham nhũng lớn”, UBTP kiến nghị.

Thảo luận tại Hội trường, ĐB Bùi Văn Phương (Ninh Bình)\r\nthẳng thắn chỉ ra, việc công khai minh bạch tài sản của cán bộ có chức vụ,\r\nquyền hạn thời gian qua còn hình thức, nếu phát hiện vi phạm chỉ coi là thiếu\r\nsót, rút kinh nghiệm hay xin lỗi. “Việc chấp hành không nghiêm về pháp luật\r\nphòng chống tham nhũng của cán bộ khiến dư luận, cử tri bức xúc”, ĐB Phương bày\r\ntỏ.

Nhận định vừa qua, chúng ta đã đưa ra xét xử nhiều vụ án lớn\r\nvề tham nhũng tạo niềm tin ở nhân dân vào quyết tâm của Đảng và Chính phủ về\r\nchống giặc nội xâm này. Tuy nhiên, ĐB Hoàng Đức Thắng (Quảng Trị) cho rằng hành\r\nvi tham nhũng được phát hiện và xử lý chủ yếu là các vụ tham nhũng nhỏ ở cấp\r\nxã, huyện đã vạch mặt ra những con mèo ăn vụng của dân, của nước. Hoặc những vụ\r\nđặc biệt nghiêm trọng được xã hội quan tâm do cơ quan điều tra trung ương xét\r\nxử. Dư luận xã hội và nhân dân rất quan ngại về tình hình tham nhũng cấp tỉnh\r\nít được phát hiện và xử lý.

“Phải chăng chúng ta đang bỏ lọt tham nhũng ở khu vực này\r\nhay khi phát hiện thì xử lý theo kiểu khép kín nội bộ, phê bình nghiêm khắc\r\nkiểm điểm rút kinh nghiệm như báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp của Quốc\r\nhội?”, ĐB Thắng đặt câu hỏi.

“Cử tri đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo công khai và kiên\r\nquyết yêu cầu xử lý nghiêm minh đúng pháp luật không để hành chính hóa các quan\r\nhệ hình sự. Xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu và không thể "giơ cao\r\nđánh khẽ", "rung cây dọa khỉ" mãi được”, ĐB bày tỏ./.